"μη με διαβάζετε όταν έχετε δίκιο" Νίκος Καρούζος (1926-1990)

Παρασκευή, 9 Νοεμβρίου 2012

Πας μή Ναυπλιώτης, βλάχος


Πάς μη Ναυπλιώτης βλάχος. Μάλιστα βλάχος. Η λέξη ταμπού όλης της πόλης. Αυτή τη λέξη που την αναμασούμε αναμετάξυ μας, την σιγοψιθυρίζουμε στα στενάκια και την εκστομίζουμε μονάχα όταν ξέρουμε την αυτόχθονη εντοπιότητα των συνομιλητών μας.

Έφτασε η ώρα να ξεκαθαριστεί αυτή η λέξη, να αποσαφηνισθεί απο πιθανές παρερμηνείες της και να δηλωθεί ξεκάθαρα τί εννοεί ο αυτόχθων ιθαγενής κωλοπλένης όταν την χρησιμοποιεί.

Ας δούμε όμως πρώτα  μια γενική εικόνα της λέξης «βλάχος» και κατόπιν την προσαρμόζουμε στο τοπικό μας κόσμο. Σύμφωνα με το λεξικό της κοινής νεοελληνικής βλάχος σημαίνει αρχικά αυτός που μαζί με τα ελληνικά μιλάει και τα βλάχικα. Επίσης σημαίνει ο επαρχιώτης, ο κάτοικος χωριού. Άλλη μια ερμηνεία δείχνει τον άνθρωπο που η συμπεριφορά του δεν είναι ευγενική και εκλεπτυσμένη. Αυτός λέγεται και χωριάτης. Τέλος χρησιμοποιείται για να δηλώσει άνθρωπο βολικό και ευκολοπροσάρμοστο. Το τελευταίο προέκυψε απο την φράση «εμείς οι βλάχοι, όπου λάχει».
 

Παίρνοντας λοιπόν αυτές τις  4 βασικές ερμηνείες του ελληνικού λεξικού θα προχωρήσουμε στην ναυπλιώτικη προσαρμογή των όρων που καθεμία δηλώνει και θα απαλλαγούμε μιά για πάντα απο τα ενοχικά σύνδρομα που παθαίνουμε μόλις χρησιμοποιήσουμε τη λέξη. Γιατί και βέβαια έχουμε ενοχικά σύνδρομα, σύντροφοι ιθαγενείς. Το βασικό μας σύνδρομο είναι πως γνωρίζουμε καταβάθος και οι ίδιοι πως κάπου, κάπως, κάποτε και μείς, κωλόβλαχοι είμαστε. Οπότε θα μπορούμε ανέμελα απο δώ και πέρα να αποκαλούμε ο ένας τον άλλον κωλόβλαχο χωρίς να αισθανόμαστε τύψεις για τους πέριξ του άστεως κωλόβλάχους.  Είναι καιρός να απαλλαγούμε πια  απο τον γεωγραφικό ρατσισμό της λέξης. Ο βλάχος, ίσως κρύβεται μέσα μας.

Βλάχος σημαίνει αρχικά αυτός που μιλάει βλάχικα. Τώρα σε μάς τους εν ναυπλίω αργολιδείς,  το βλάχικα μεταφράζονται σε μια κωμική απόχρωση του νι και του λι και σε ένα μικρό τραγουδιστό άπλωμα της τελευταίας συλλαβής. Τί κάνεις μανάριιιι; Ας πούμε. Επίσης συμβαίνει και μια συγκόλλιση των λέξεων αρκετά γελοία. Στ’ Άργους αααα; Το πιο χαρακτηριστικό παράδειγμα. Επίσης γραμματικοί όροι όπως «έχουτε», «θα ρθούτε» και άλλα παρόμοια συμπληρώνουν το σύγχρονο αργολιδιώτικο λεξικό των βλάχικων. Πέρα όμως απο τις μουσικές αποχρώσεις της φωνής, που σε ένα βαθμό γίνονται ανεκτοί απο τον πρωτοπρωτευουσιάνο κωλοπλένη, υπάρχει και η ένταση της φωνής που δυστυχώς δεν μπορεί να γίνει απο κανέναν μας ανεκτή. Μιλάμε για το χαρακτηριστικό παράδειγμα ανθρώπων, εντός και εκτός του άστεως, που κατεβαίνουν κοπαδικά παρέα με τα σόγια τους, τις γυναίκες και τα παιδιά τους, τη τοπική ομάδα ποδοσφαίρου τους, τη ομάδα θηλέων της γειτονιάς τους και άλλα παρόμοια κοπαδικά και καταλαμβάνουν τον κόσμο του ήχου με τη παρουσία τους. Εκεί ο ντόπιος βγάζει δυστυχώς καντήλες και αναρωτιέται γιατί η προσφιλής αγέλη που του γαμάει την ηρεμία, δεν πάει στις ραχούλες του χωριού της να ουρλιάξει με την ησυχία της.

Βλάχος επίσης θεωρείται ο κάτοικος του χωριού. Αυτό δεν ισχύει με μάς τους κωλοπλένηδες. Δεν έχουμε πρόβλημα με τους κατοίκους των χωριών. Τουλάχιστον δεν δίνουμε αρνητική ερμηνεία στον όρο. Εκεί που έχουμε ξεκάθαρο πρόβλημα είναι με αυτούς τους κατοικούς χωριών που τους έχουμε πετύχει εκτός νομού, στη πανεπιστημιακή μας ζωή, στη διάρκεια της στρατιωτικής μας θητείας ή σε μια εξόρμηση μας στην τρισκατάρατη Αθήνα και μας είπαν πως είναι Ναυπλιώτες. Ε δεν είστε Ναυπλιώτες καλοί μου φίλοι. Είστε κωλόβλαχοι. Κομπλεξικοί, κομπλεξικότατοι κωλόβλαχοι. Γιατί να σας πω και κάτι; Και γώ απο χωριό είμαι. Αλλά δεν ντρέπομαι να το πω. Είσαι Ναυπλιώτης  και τη γειτονιά σου την ψάχνω στα σύνορα της Κορινθίας; Χέσε μας ρε μεγάλε!

Βλάχος σημαίνει και απολίτιστος. Εδώ έχουμε να γράψουμε για τη πόλη μας τόμους. Δυστυχώς, ενώ οι προηγούμενες κατηγορίες κωλόβλαχων αφορούν εκτός του άστεως κατοίκους, αυτή η κατηγορία αφορά και μέλη της μικρής μας κοινωνίας. Απολίτιστος και συνάμα κωλόβλαχος λοιπόν σημαίνει αυτός που ταρακουνάει με το παπάκι του όλη τη παλιά πόλη. Αυτός που σου τριβελλίζει τ’ αυτιά, σου τρυπάει το κρανίο με τα γούφερ του αυτοκινήτου του και εύχεσαι να τρακάρει στην επόμενη στροφή. Αυτός που μεταμορφώνει ιστορικά και γραφικά σημεία της πόλης σε πολύχρωμα φανφαρέ στέκια με στριμωγμένο κόσμο-γίδια  που μιμούνται αθηναικές και βλαχομοντέρνες πρακτικές. Χαρακτηριστικό παράδειγμα είναι η περιοχή «βλάχικα» μπροστά στο εμπορικό λιμάνι της πόλης, η λεγόμενη και πασαρέλα ή η βλάχικη παραλία. Απο το σημείο εξαιρούνται οι ιστορικές ταβέρνες της πόλης οπότε απομένουν αυτά τα θορυβώδη  σκυλαδονταμπαντουμπάδικα που κυκλοφορούν σε ποικίλλα χρώματα κι ονόματα. Απολίτιστος και κωλόβλαχος είναι αυτός που πετάει σκουπίδια στο καρνάγιο και τη καραθώνα. Αυτός που φολιάζει τα ζωντανά της πόλης στη πρόνοια και αλλού.  Αυτός που ασχολείται μόνο με τη ζωή των υπολοίπων και δεν κοιτάει τα μούτρα του. Κωλόβλαχος είναι ο γείτονας που δεν σου λέει καλημέρα. Ο υπάλληλος που σε αντιμετωπίζει με αγένεια στην εφορία. Ο μπάτσος  που το παίζει εξουσία και γκόμενος με τη στολή μπροστά στο Π. Ο λιμενικός κι ο πυροσβέστης που το παίζει μπάτσος ενώ σαπίζει στο τάβλι. Ο οδηγός που τα γράφει όλα στ’ αρχίδια του, χρησιμοποιεί για κάθε μεταφορά το αυτοκίνητο, βρίζει τους ποδηλάτες στην Άργους  διπλοπαρκάρει στην Αμαλίας και σου κλέβει το πάρκινγκ τελευταία στιγμή. Ο πεζός που σε σκουντάει για να σε περάσει στο μεγάλο δρόμο και τη κανονική παραλία. Οι γκόμενες με τα ψηλά τακούνια  που δεν μπορούν να περπατήσουν στα πλακάκια της πλατείας συντάγματος και οι γκόμενοι που πίνουν γκόρντον σπέις μπροστά στα βλάχικα. Απολίτιστος και κωλόβλαχος είναι αυτός που μουντζουρώνει τα τείχη της ακροναυπλίας, το κλειστό Ξενία, τα πλακάκια της Αρβανιτιάς, το φάρο της παραλίας,τους βράχους στο Παλαμήδι, τα μισογκρεμισμένα και όχι μόνο  νεοκλασικά σπίτια, τα σχολεία και τα καρτοτηλέφωνα χωρίς να κάνει τέχνη. Τέλος κωλόβλαχος κι απολίτιστος είναι αυτός που δεν πατά ποτέ το ποδάρι του στο κινηματογράφο και το τοπικό  θέατρο, δεν έχει επισκεφθεί ποτέ το Παλαμήδι, το Μπούρτζι και την Ακροναυπλία ενώ ζεί εδώ και νομίζει ότι το Αρχαιολογικό Μουσείο, η Βιβλιοθήκη  και η Πινακοθήκη είναι απλά δημόσιες υπηρεσίες που δεν συντρέχει κανένας λόγος να τις επισκεφθείς.

Όσο αφορά την τελευταία ερμηνεία της λέξης, δηλαδή ότι βλάχος σημαίνει βολικός θα φέρω τις αντιρρήσεις μου. Και θα τις φέρω επειδή έμαθα πως αυτή η ερμηνεία βγήκε από τη φράση «εμείς οι βλάχοι όπου λάχει», φράση που όταν την ακούω μου θυμίζει τα μίνι πανηγύρια που στήνονται τα τελευταία χρόνια στη καλοκαιρινή καραθώνα. Εκεί δηλαδή που είχαμε τη καραθωνίτσα μας το καλοκαίρι για μια ήσυχη βραδυνή απόβαση, έσκασε η μόδα των γλεντιών με τα πλαστικά τραπεζάκια, τα ψητά της σούβλας, τα laptops και τα τεράστια ηχεία και μας γάμησαν τις ήρεμες νύχτες. Πάρε μαναράκι μου τα σουβλάκια σου από τον Καλλίνη, φώναξε τη παρέα σου, βάλλε το ραδιάκι σου, άπλωσε τις πετσετούλες σου και μη μας αναγκάζεις να ζήσουμε από κοντά το πανηγύρι του χωριού σου. Αμα γουστάρουμε πανηγύρι θα ρθούμε εμείς να σε βρούμε. Εντάξει πουλάκι μου;

 
Καλό σαββατοκύριακο σε όλους τους μη βλάχους κωλοπλένηδες!
 
 

12 σχόλια:

  1. ξεχασες να αναφερεις τους TRENDY βλαχους που νομιζουν οτι φορανε την τελευταια λεξη της μοδας ενω ειναι απλα γραφικοι , στα ορια του γελιου....

    επισης το μαλλι μπορει να δηλωσει οτι εισαι απο χωριο!!!! το εκανα και εγω παλια αλλα δεν το καταλαβαινα χααχαχαχαχχα!!!!!


    ΑΡΕΙΑ - ΑΛΩΝΙΑ - TRENDY ΠΑΝΤΕΛΟΝΙΑ!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  2. Τί κάνεις μανάριιιι; Κλασικό!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  3. Οι βλάχοι από κάποια χωριά είναι παλαιότεροι κάτοικοι της Αργολικής γης από όλους εσάς τους μετανάστες μη βλάχους κωλοπλένηδες που το γενεαλογικό σας δέντρο σταματά το 1821.
    Η φασίζουσα αντιμετώπιση παιδιών των γύρω χωριών στα σχολεία του Ναυπλίου από τους σπόρους των μεταναστών κολωπλένηδων ήταν-είναι παροιμιώδης ανθρωπιστικής μεγαλοσύνης.
    Ζήτω στον Μπαρμπαρόσα που κυνήγαγε καλοκαιριάτικα τις προ²³ γιαγιάδες σας στον Αργολικό κάμπο.

    Ο μη κωλοπλένηδες.

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. δηλαδή δεν θα μας θέτε; δεν μας κάνουτε παρέα πιά;

      Διαγραφή
  4. Για το απολαυστικό σου κείμενο δεν έχω να πω τίποτε διαφορετικό από ότι λέω (σχεδόν) κάθε φορά που σε διαβάζω: "Μπράβο ρε μάγκα"!
    Έθεσες όμως, άθελά σου, ένα κεντρικό ερώτημα.
    Ποιός θεωρείται και ποιός είναι Ναυπλιώτης;
    - Ο γραμμένος στα δημοτολόγια;
    - Ο μόνιμος κάτοικος;
    - Ο προσωρινά εργαζόμενος στην πόλη;
    - Ο προσκολλούμενος λόγω κάποιου νόμου Ραγκούση;
    - Ο καταγόμενος από πολλές γενεές Μαυπλιωτών, που μάτωσαν για να φτιάξουν και να διατηρήσουν την πόλη, τον χαρακτήρα και τα ήθη τους;
    Για να σε φυλάξω, σου επισημαίνω. Πρόσεξε την απάντησή σου.
    Πολύδωρος Ιππ. Δάκογλου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. Nαυπλιώτης είναι μάλλον αυτός που νιώθει το Ναύπλιο πατρίδα του, μαθαίνει την ιστορία της πόλης,απολαμβάνει την ομορφιά της, σέβεται τις ιδιοτροπίες της και ως ένα βαθμό τις αποκτά και αυτός. Γίνεται δηλαδή και αυτός μέρος της ιστορίας της.

      Ανάπλι πατρίδα γλυκειά που λέει και ο ύμνος. Σας κάλυψα;

      Διαγραφή
  5. Ναυπλιώτης είναι αυτός ο οποίος έχει τη λογική να αντιληφθεί ότι σε αυτή την πόλη δεν υπήρξε ποτέ πολύ ήθος!

    ΑπάντησηΔιαγραφή
  6. Ίσως Ναυπλιώτης είναι αυτός που κάθε πρωί που σηκώνεται από το κρεβάτι του σκέφτεται αυτό ακριβώς: Το πόσο "Ναυπλιώτης" είναι και αυτοσυγχαίρεται, νοιώθει γεμάτος και η μέρα του σταματάει εκεί.

    Εν αντιθέσει με όλους τους άλλους μη-προνομιούχους που ίσως σκεφτούν να εκτίνουν τον λόγο της ύπαρξής τους με ένα πιο ουσιαστικό τρόπο λίγο παραπέρα, όπως παραδείγματος χάριν τα παιδιά μη προνομιούχων περιοχών που δουλεύουν ή διαβάζουν νύχτα-μέρα για ένα καλύτερο αύριο.

    Γι αυτό ίσως τον λόγο και αυτοί οι προσδιορισμοί τύπου Ναυπλιώτης, Κερκυραίος, Ροδίτης κ.λπ. αποτελούν από μόνοι τους μία μορφή οπισθοδρόμησης. Πράγμα που μας οδηγεί στο συμπέρασμα ότι καλός Ναυπλιώτης μπορεί τελικά να είναι αυτός που δεν νοιώθει και τόσο "Ναυπλιώτης".

    Σε κάθε περίπτωση όμως, θα πρότεινα στους πιο φανατικούς να αγοράσουν μία υδρόγειο για το σπίτι τους - αυτό θα τους δώσει μία πιο ακριβή εικόνα της κλίμακας του μεγέθους της πόλης τους.

    Αλλά τι να πεις όταν το βασικό επιχείρημα για την κατασκευή δικτύου τραμ(!!!!) στο Ναύπλιο στηρίζεται στο ότι "το έχει και η Βιέννη".

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. δεν μπορώ να διαφωνήσω απλά το μπλογκ κολυμπάει πότε στην απαξίωση και πότε στη περηφάνια του να είσαι αυτόχθων ιθαγενής. κατα τα άλλα, ναύπλιο είναι περισσότερο τρόπος ζωής με αρκετά ιδιαίτερα χαρακτηριστικά νομίζω. ανεξαρτήτως καταγωγής. αυτά.

      Διαγραφή
  7. Πως ταιριάζει το "...περηφάνια του να είσαι αυτόχθων ιθαγενής" με το "...ανεξαρτήτως καταγωγής";
    (Πάντως, η απάντησή σου ήταν "ζεστή" και πολύ κοντά σε αυτό που θα είθελα ν' ακούσω).
    Πολύδωρος Ιππ. Δάκογλου

    ΑπάντησηΔιαγραφή
    Απαντήσεις
    1. όπως καταλαβαίνετε με χιουμοριστικό τρόπο λέω πως αυτόχθων ιθαγενής είναι αυτός που ανεξαρτήτως πού έχει γεννηθεί νιώθει τη πέτρα και τη θάλασσα. η ηθική του αυτόχθονα, αυτή που υποστηρίζω εγώ και προβάλλω έμμεσα ως πολιτισμένη,είναι αυτή που μου επιβάλλει το φυσικό τοπίο και τα υπέροχα και φυσικά ανθρώπινα δημιουργήματα που βρίσκονται γύρω μου. αυτόχθων είναι λοιπόν αυτός που υπαγορεύει τη ζωή του, τη στάση του με βάση αυτά.δηλαδή η λέξη αυτόχθων δεν χρησιμοποιείται κυριολεκτικά. την χρησιμοποιώ για να τονίσω πως απευθύνομαι κυρίως σε ναυπλιώτες. είναι λογοτεχνικό τρίκ.

      Διαγραφή