"μη με διαβάζετε όταν έχετε δίκιο" Νίκος Καρούζος (1926-1990)

Δευτέρα, 11 Απριλίου 2016

Της φόλας το ανάγνωσμα (σχόλιο)

Μέσα σε ένα μήνα έχουν δηλητηριαστεί δεκάδες σκυλιά στο Ναύπλιο, το Άργος, τους Μύλους, τον Άγιο Αδριανό και παντού στην Αργολίδα. Γίνεται μαζική εξόντωση. Το έργο είναι χιλιοπαιγμένο, ειδικά πριν από γιορτές, και χιλιοειπωμένο. Δεν θα κουράσω. Μια ερώτηση μόνο έχω. Υπάρχει άνθρωπος με κοινό νου που πιστεύει πως δεν υπάρχει αντίτιμο γι' αυτό το διαχρονικό έγκλημα; Πως δεν υπάρχει μια κατάρα, μια θεία δίκη, μια φυσική τιμωρία που θα προκύψει από αυτό το φονικό; Πιστεύουν στ' αλήθεια οι Αργολιδείς πως η κοινωνία τους θα δηλητηριάζει μαζικά και κατ'εξακολούθηση πλάσματα αθώα και η κοινωνία αυτή μπορεί να προοδεύσει οικονομικά, πνευματικά, πολιτιστικά ακόμα και τουριστικά; Μάλλον απίθανο...

Παρασκευή, 8 Απριλίου 2016

Ναύπλιο, η αυτοκρατορία των αισθήσεων (σχόλιο)

Χθες το βράδυ, λίγο πριν το μεσάνυχτο, ομίχλη σκέπασε την πόλη του Ναυπλίου για καμιά ώρα περίπου. Η ομίχλη απλώθηκε σε κάθε σημείο της πόλης, από το λιμάνι και την παλιό Ναύπλιο μέχρι το ναό της Ευαγγελίστριας, τον Συνοικισμό και τις νέες κατοικίες. Λογικά ήταν νέφος από το εργοστάσιο του πυρήνα στο δρόμο Νέας Κίου-Ναυπλίου. Με τη διαφορά όμως πως η μυρωδιά αυτή εκτός από αυτήν την κλασική και πηχτή λαδίλα που μυρίζει συνήθως (η οποία μου αρέσει), μύριζε αρκετά ή μάλλον κυρίαρχα καθαρή, αγνή και παραδοσιακή κουραδίλα (η οποία δε μου αρέσει). Έπειτα, κι αφού το γήινο άρωμα της ομίχλης μπήκε ανεπαίσθητα μέσα σε κάθε ανοιχτό παράθυρο και ανοιξιάτικο μπαλκόνι, ένα αεράκι την διέλυσε και πήρε και την μυρωδιά της κάπου μακριά.

Καλή αντάμωση ομίχλη.


Κυριακή, 3 Απριλίου 2016

«Είναι κρίμα να μην είσαι από το Ναύπλιο» – Ο εξυπνότερος Έλληνας κάνει βόλτα στη μοναδικότερη πόλη

«Θα σας πω κάτι και πιστεύω να μην με παρεξηγήσετε. Είναι κρίμα που δεν είμαι από το Ναύπλιο».

Με αυτόν τον τρόπο ξεκίνησε την ομιλία του στους ιθαγενείς της πόλης, ο Βολιώτης κύριος Νίκος Λυγερός, το βράδυ της 20ης Μαρτίου, του σωτήριου έτους 2016.

Έτος κυριολεκτικά σωτήριον. Έτος άλλο και λαμπρό που ο τόπος δεν έχει ξαναματαζήσει. Ειδικά τώρα που έπιασε κι η άνοιξη και το γλυκό αεράκι παρασέρνει τα λιγοστά εγκεφαλικά κύτταρα των αυτοχθόνων σε ολική αδράνεια, τώρα πια το Ναύπλιο δεν είναι μια ίδια πόλη. Είναι μια άλλη. Μαγική. Μια πόλη που το ένα κορυφαίο γεγονός διαδέχεται ακαριαία το άλλο κι η πάλαι ποτέ αβάσταχτη καθημερινότητα που ταλάνιζε τον πάρτυ-άνιμαλ ντόπιο ανήκει στο παρελθόν.

Ξεκινάω. Μαραθώνιοι δρόμοι ξεπερνούν κάθε προσδοκία. Κάθε προσδοκία. Αφού αν ζούσε ο συγχωρεμένος ο αρχαίος ο Φειδιπίδης, είμαι σίγουρος πως αυτόν θα διάλεγε να τρέξει. Συνεχίζω. Βενετσιάνικα καρναβάλια γίνονται Πανελλήνιοι Θεσμοί. Όλη η Αθήνα αυτή τη στιγμή που μιλάμε, αλλά και η επαρχία, και το εξωτερικό επίσης μη σου πω, συζητάει ακόμα για το Βενετσιάνικο καρναβάλι του Ναυπλίου. Όλη. Αναρωτιέμαι επίσης. Εκθέσεις απούλητων πολυτελών σκαφών; Το Ναύπλιο ξανά Μόντε Κάρλο; Λίγο μας πέφτει; Απαντώ. Δε νομίζω. Και τέλος, το κερασάκι στην τούρτα. Το Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής του καλοκαιριού. Το Φεστιβάλ Κλασικής Μουσικής του καλοκαιριού λοιπόν, αν θέλετε να ξέρετε, και όπως είπε και ο ίδιος ο Δήμαρχος, είναι πια φεστιβάλ παγκόσμιο.

Όπως γίνεται σαφές από τα προαναφερθέντα, το συλλογικό άι-κιού της πόλεως οδηγείται με μαθηματική ακρίβεια σε κάθετη πτώση. Κι αυτή τη συγκεκριμένη στιγμή που συμβαίνει αυτό το δυστυχές συμβάν – ω ποία αντίφασις – αποφασίσαμε να καλέσουμε στην πόλη μας τον εξυπνότερο Έλληνα κι έναν από τους 50 εξυπνότερους ανθρώπους στον κόσμο, για να μας μιλήσει για την πολιτιστική κληρονομιά του Ναυπλίου.

Και με αυτόν τον τρόπο βρήκε να ξεκινήσει. «Θα σας πω κάτι και πιστεύω να μην με παρεξηγήσετε. Είναι κρίμα που δεν είμαι από το Ναύπλιο». Έτσι είπε. Γιατί δεν ήταν δυνατόν ο κύριος Λυγερός, το βιογραφικό του οποίου χρειάζεται βιβλίο για να αποτυπωθεί λεπτομερώς, να μην ήταν ικανός να μυριστεί αυτό που μυρίζεται κι ο τελευταίος πολιτικάντης ψηφοθήρας των πέριξ. Ότι δηλαδή για να σε ακούσει ο αυτόχθων ιθαγενής, για να μη σε πει μαλάκα με την πρώτη αναγνωριστική ματιά και σε απαξιώσει αιώνια και χωρίς έλεος, πρέπει πρώτα και βασικά να του γλυκάνεις με κολακείες τα πρωτοπρωτευουσιάνικα και τοπικιστικά αυτιά του. Όχι πως δεν εννοούσε κάθε λέξη της φράσης ο κύριος Λυγερός. Την εννοούσε. Αλλά με ένα σμπάρο, δυό τρυγόνια. Ή για να το πούμε Ναυπλιώτικα, με μία ψήφο, δυο ρουσφέτια.

Αλλά δυστυχώς για τους αυτόχθονες ιθαγενείς, ο κύριος Λυγερός δεν συνέχισε στον ίδιο κολακευτικό τόνο. Αντιθέτως. Ίσως γι’ αυτό το λόγο η ομιλία του να μην έχει γίνει μέχρι σήμερα αντικείμενο δημόσιας συζήτησης. Σα να μη μίλησε ποτέ. Σιωπή πνιγηρή ολούθε. Σαν αυτή τη σιωπή των πολιτικάντηδων όταν είναι ένοχοι. Που περιμένουν να περάσει το μεγάλο κύμα της κριτικής κι έπειτα και τελείως ανώδυνα τα πάντα να ξεχαστούν μέσα στη μακαρία λήθη του λαού. Μέχρι και οι σοφοί της πόλης εξαφανίστηκαν. Αυτοί οι λαλίστατοι τύποι και παντογνώστες. Ίσως τελικά μας πρόσβαλε βαθιά η άποψη ενός ξένου. Το είπε άλλωστε και ο ίδιος στην ομιλία του. Στις μικρές κοινωνίες είπε, όσο και να διαφωνείς με τον διπλανό σου, θα συμφωνήσεις πάντοτε μαζί του για να διαφωνήσετε με τον ξένο.

Με λόγο ευγενικό, λόγιο κι αιχμηρό, όσο 10 σατιρικοί γραφιάδες μαζί, ο πολυπράγμων ομιλητής ειρωνεύτηκε την χρηστική αξία του αγαπητού στα μέρη μας καθρέφτη ως μέσο βελτίωσης της εικόνας μας. Μίλησε για τη μοναδικότητα της πόλης, όχι δυστυχώς για τη μοναδικότητα των κατοίκων της (κρίμα), που στηρίζεται στη μακραίωνη ιστορία και την στρατηγική της θέση, τη θάλασσα.

Η ιστορία της απλώνεται σε ένα πάχος χρόνου που ξεκινά από την εποχή της Γραμμικής Β’ , πλάκες της οποίας έχουν βρεθεί στην Ακροναυπλία, πράγμα που ελάχιστοι μάλλον γνωρίζουν αφού η συλλογική μας εμμονή φτάνει μόνο μέχρι τα όρια της Ελληνικής Επανάστασης και μερικών φλωροτιγκιτάγκηδων κατακτητών της Δύσης που παλεύουμε μέχρι σήμερα να μιμηθούμε μάταια και παντελώς ηλίθια. Αυτό το τελευταίο δεν το είπε ο κύριος Λυγερός αλλά συμπεραίνεται ευκόλως.

Για το ζήτημα της θάλασσας πάντως ο κύριος Λυγερός ήταν ιδιαίτερα επικριτικός. Μια πόλη θάλασσας, είπε χαρακτηριστικά, που ξεχνάει την θάλασσα, μιζεριάζει με τη Γη. Και τότε, κάτι σκίρτησε μέσα στην ευαίσθητη καρδούλα όλων των οικοπεδολάγνων της Ναυπλίας. Μια πόλη που χρησιμοποιεί την παραλία για πασατέμπο, πασαρέλα και ερωτικές βολταδούρες, έχει χάσει το νήμα της ιστορίας της, είπε. Αν χαζεύουμε τη θάλασσα για να οραματιζόμαστε πάρκινγκ αυτοκινήτων, κάτι λάθος συμβαίνει, τόνισε. Στη Κίνα για παράδειγμα, όταν χρειάζονται περισσότερο χώρο, μπαζώνουν τη θάλασσα, ανέφερε γελώντας. Ο δυστυχής κύριος Λυγερός… Δεν ήξερε, δεν ρώταγε πως αυτό είναι το νέο χόμπι της πόλης στον 20ο και 21ο αιώνα; Εκτός αν η αναφορά του ομοίαζε με καβαφική ειρωνεία.

Έπειτα ξεκίνησαν τα πιο δύσκολα. Έβαλε τους ακροατές να οραματιστούν το Ναύπλιο σε 100 χρόνια. Δύσκολο, καθότι ο Ναυπλιεύς δυσκολεύεται να οραματιστεί την επόμενη βδομάδα οπότε τα 100 χρόνια πέφτουν λιγουλάκι μακριά για το πνεύμα του. Τί θα γίνει όμως σε 100 χρόνια; Τίποτα φοβερό, απλά η νέα πόλη δεν θα υπάρχει. Οι περιουσίες και τα σπίτια που με τόσο κόπο έχτισαν νόμιμα και παράνομα οι αυτόχθονες ιθαγενείς δεν θα υπάρχουν. Θα είναι άλλες. Μα γιατί; Γιατί το μόνο που μένει σταθερό και διαχρονικό είναι αποκλειστικά και μόνο η παλιά πόλη. Αυτή είναι το πρότυπο, αυτός είναι ο οδηγός μιας αρχιτεκτονικής και πολεοδομικής ανάπτυξης μόνιμης στο χρόνο, και όχι βεβαίως αυτό το αισθητικό χάος των νέων κατοικιών με πλάτη στη θάλασσα, είπε ο κύριος Λυγερός.

Ακολούθησε επόμενο όραμα.  Bλέπεις το όραμα ως λέξη και ουσία ήταν βασικό στοιχείο της ομιλίας. Όχι σαν αυτό το όραμα των υποψηφίων Δημάρχων, Βουλευτών και λοιπών ψηφοκυνηγών. Το άλλο το όραμα, το κανονικό. Έβαλε λοιπόν πάλι τους ακροατές να δουν τη μεγάλη εικόνα και να αναλογιστούν την ανθρωπότητα, όλον τον πλανήτη, χωρίς την υπάρξη του Ναυπλίου. Τί να κάνει ο δόλιος ο ακροατής, αναγκάστηκε να ξεπεράσει τα σύνορα του κόσμου που είχε μέχρι εκείνη τη στιγμή, μέχρι τη Δαλαμανάρα δηλαδή, και συμμετείχε στην φαντασίωση. Έπειτα ο κύριος Λυγερός ρώτησε. Το Ναύπλιο είναι ένας τόπος που πρέπει να επισκεφτεί κανείς για να έχει τη συλλογική εικόνα του πολιτισμού του κόσμου; Φυσικά απάντησε από μέσα του ο ακροατής. Το Ναύπλιο έχει υπέροχες καφετέριες, ταβέρνες, παραλίες, θέσεις για παρκάρισμα, ροζ γιαούρτια, πανηγύρια και φυσικά μεγάλη ιστορία σε ασυναγώνιστες τιμές. Φυσικά απάντησε μετά τη σιωπή του κοινού ο κύριος Λυγερός. Το Ναύπλιο έχει το ασύγκριτο πλεονέκτημα της μοναδικότητας. Χωρίς το Ναύπλιο η ιστορία του κόσμου είναι ελλιπής.

Κάπου εκεί είπαν αντίο, μας αποχαιρέτησαν με εντυπωσιακή έκρηξη και τα τελευταία ναυπλιώτικα εγκεφαλικά κύτταρα. Κάπου εκεί, λόγω ανικανότητας κατανόησης και περαιτέρω πνευματικής επεξεργασίας, η ομιλία θα έμενε στη λήθη της τοπικής ιστορίας, όπως πραγματικά της άξιζε.

Γιατί καλή μεν η ομιλία του κυρίου Λυγερού αλλά τελείως μα τελείως λανθασμένη. Καθότι ξέχασε αδικαιολόγητα να προσθέσει στην πολιτιστική κληρονομιά του Ναυπλίου, τον ίδιο της τον εαυτό.



«Θάλασσα λανθασμένη δε γίνεται», Οδυσσέας Ελύτης